Bir vaxtlar valideynlərimizin "Əlində sənətin olsun, ac qalmazsan" deyib məsləhət gördüyü bir çox peşələr bu gün tarixə qovuşmaq üzrədir. Dünya əmək bazarı son yüz ilin ən böyük zəlzələsini yaşayır. Əvvəllər bir ixtisası öyrənib 40 il eyni işdə işləmək mümkün idisə, bu gün bu, sadəcə xəyaldır. Təəssüf ki, bir çox gənclər hələ də "dəb olan", lakin gələcəyi olmayan fakültələrdə 4 ilini itirir, nəticədə isə diplomlu işsizlər ordusunun sırasına qoşulurlar. Reallıq sərtdir: bazara diplom yox, konkret problemləri həll edə bilən bacarıqlar lazımdır.

Dünya İqtisadi Forumunun hesabatlarına görə, yaxın illərdə süni intellekt və avtomatlaşdırma nəticəsində 85 milyon iş yeri yox olacaq. Lakin panikaya düşmək əvəzinə, yeni yaranan 97 milyon iş yerinə diqqət yetirmək lazımdır. Bəs kimlər axtarılır? İlk sırada, şübhəsiz ki, rəqəmsal dünyanın memarları dayanır. Məlumat analitikləri, süni intellekt mütəxəssisləri və kibertəhlükəsizlik ekspertləri – bu günün və sabahın "qızıl yaxalı" işçiləridir. Artıq neft quyuları deyil, böyük məlumat bazalarını (data) idarə edənlər dünyanı idarə edir.

Lakin məsələ yalnız texnologiya ilə bitmir. Texnologiya inkişaf etdikcə, robotların edə bilmədiyi insani keyfiyyətlərə ehtiyac kəskin artır. Emosional zəka tələb edən sahələr, psixoloqlar, insan resursları üzrə istedad idarəçiləri və yaşlılara qulluq mütəxəssisləri gələcəyin ən dəyərli kadrları olacaqlar. Həmçinin, dünyanı xilas etmək zərurəti "yaşıl iqtisadiyyat" mühəndislərinə – yəni alternativ enerji və ekologiya mütəxəssislərinə olan tələbatı pik həddə çatdırıb.

Bu sürətli qatara çatmağın yeganə yolu "bir dəfə öyrəndim, bitdi" düşüncəsini zibil qutusuna atmaqdır. Həll yolu ənənəvi universitet təhsili ilə kifayətlənməyib, "ömür boyu öyrənmək" prinsipini həyat tərzinə çevirməkdir. Gənclər diplom xatirinə deyil, bazarın açığını qapatmaq üçün ixtisas seçməli, onlayn platformalar vasitəsilə daim öz üzərlərində işləməlidirlər. Bu dəyişiklik ona görə həyati əhəmiyyət daşıyır ki, köhnə biliklərlə yeni dünyada rəqabət aparmaq mümkün deyil. Ölkəmizin iqtisadi müstəqilliyi və inkişafı, qlobal trendləri izləyən, çevik zəkalı və yenilikçi kadrların çiyinlərində yüksələcək.

"İntellekt" Sərhədsiz Maarifçi Gənclər İctimai Birliyi

Tehsil-press.az